Zimowe światła w Linköping (Vinterljus i Linköping) – Szwecja

Jedna z iluminacji na festiwalu „Zimowe światła”, źródło: alamy.com, Jeppe Gustafsson

Pierwszym przystankiem w naszej podróży jest miasto Linköping na południu Szwecji. Pora na wizytę jest wręcz idealna, ponieważ co roku przez całą zimę jego ulice rozświetlają tysiące światełek. Festiwal neonów o nazwie Zimowe światła odbywa się od 2005 roku i przyciąga setki turystów z całego świata. W latach 2016–2018 miasto zrezygnowało z organizacji tego wydarzenia, inwestując pieniądze przeznaczone na iluminacje w wymianę zwykłych świątecznych światełek, które zapalano zamiast neonów. Jednak ku uciesze mieszkańców i przyjezdnych impreza powróciła w 2019 roku. Ponadto władze miasta zapewniły, że będą organizowały Zimowe światła z coraz większym rozmachem.

Skandynawski Stonehenge (Ales stenar) – Szwecja

Głazy należące do formacji skalnej Ales stenar, źródło: wikimedia commons, David Lennartsson

Przenosimy się do miejscowości Kåseberga na południu Szwecji. W miarę wędrówki po zielonych pagórkach wyłania się formacja skalna. Ales stenar (stenar – kamienie) to kamienny kompleks złożony z 59 głazów o długości aż 67 metrów. Co ciekawe, archeolodzy zauważyli, że ten szwedzki Stonehenge ma kształt… łodzi. W jakim celu i kto to zrobił? Nadal nie znamy odpowiedzi na te pytania, natomiast istnieją na ten temat różne spekulacje. Jedna z teorii zakłada, iż jest to grobowiec, który zbudowali przez przodkowie Wikingów dla jakiegoś zasłużonego wodza. Inna, że jest to miejsce kultu sakralnego. Jednak najbardziej prawdopodobną jest hipoteza, że kompleks był obserwatorium astronomicznym, a ułożone w ten sposób głazy – zegarem słonecznym.

Ściana Sławy Snösätra (Wall of Fame Snösätra) – Szwecja

Jedno z graffiti powstałych na festiwalu, źródło: unsplash.com, Nikola Johnny Mirkovic

Przeskakujemy do Sztokholmu, a dokładniej do zamkniętego obszaru przemysłowego Snösätra. Od 2014 roku cała okolica magazynu została przekształcona w jedną z największych wystaw graffiti w całej Europie. Ściany biegnące wzdłuż ulic,pokryte są rysunkami ulicznych artystów. Co roku odbywa się tu również festiwal sztuki ulicznej, gdzie ponad 150 grafficiarzy prezentuje swoją twórczość na ulicach Sztokholmu. Poza bitwą o graffiti organizowane są  koncerty, wydarzenie wykorzystujące technologię VR, która umożliwia zaprezentowanie rysunków także w sferze wirtualnej, oraz specjalną ścianę przeznaczoną dla widzów chcących spróbować swoich sił w tej niełatwej sztuce.

Wolne miasto Christiania (Christiania) – Dania

Napis “Wonderland” znajdujący się w Christianii, źródło: unsplash.com, Annie Spratt

Znajdujemy się w centrum Kopenhagi – stolicy Danii. Naszym celem jest osiedle w jednej z dzielnic miasta – Christiania. Co odróżnia je od tysięcy innych kopenhaskich osiedli? Słowo “wolność”. Christiania od 1989 roku oficjalnie stanowi społeczność niezależną od miasta. W latach 70. i 80. XX w. ta ostoja dla artystów i hipisów przeżywała prawdziwy rozkwit. Zamieszkiwało ją nawet kilka tysięcy osób, które dbały o rozwój ekonomiczny, kulturalny, społeczny, estetykę otoczenia oraz spokój. Mieszkańcy mogli wytwarzać alkohol, a nawet hodować słabe narkotyki. Ten idylliczny stan trwał niestety stosunkowo krótko – szansę na rozkręcenie biznesu zauważyli dealerzy. Główna ulica stała się dla nich rajem i została przemianowana na Pusher Street (ulicę Dealerów). Mimo usilnych starań władz, aby ukrócić nielegalny proceder, substancje niedozwolone nadal krążą po ulicach miasta, co przekłada się na diametralną zmianę w całej Christianii. Niegdyś piękne, kolorowe i radosne osiedle teraz wygląda raczej żałośnie i przygnębiająco. Nie przeszkadza to jednak tysiącom turystów, którzy rok w rok odwiedzają to miejsce.

Cmentarz Wikingów Lindholm (Lindholm Høje) – Dania

Głazy na Cmentarzu Wikingów, źródło: unsplash.com, Javier Rincón

Przebywamy teraz na szczycie wzgórza niedaleko Aalborga. Ta zielona polana pokryta jest przez ponad 700 małych głazów. Są to miejsca pochówku wikingów, datowane na lata 400–1000 n.e. Co ciekawe, niektóre z nich leżą pojedynczo, inne zaś zostały ułożone w grupy, które kształtem przypominają łodzie. Podobnie jest w przypadku Ales stenar – pokazuje to, iż łodzie stanowiły ważny element nordyckiej kultury. Interesujący jest też fakt, że w zależności od płci nieco inaczej chowano wikingów. Nad grobami mężczyzn skały formują się w owalne kształty ze spiczastymi końcami, natomiast groby kobiet cechują kamienie o miękkich, okrągłych konturach. Dzięki ułożeniu możemy też zobaczyć, którzy wikingowie zostali pochowani jako pierwsi. W samym środku polany stoją najstarsze groby, a w miarę oddalania się coraz bardziej od centrum miejsca spoczynku są młodsze. Ponadto niedaleko cmentarza archeolodzy znaleźli pozostałości wioski, kamienie runiczne, a nawet biżuterię.

Grób Keiko (Keikos grav) – Norwegia

Orka Keiko, źródło: gettyimages.com, Kevin Schafer

Stoimy teraz na wybrzeżu fiordu Halsa, gdzie usypany został charakterystyczny stos kamieni. Na wielu z nich odwiedzający wyryli wierszyki, dedykacje, rysunki lub tylko imię – Keiko. Dlaczego nadałam miejscu pochówku tytuł niesamowitego miejsca Skandynawii? Przez fakt, iż opowiada historię pewnej orki, znanej przynajmniej części z Was z serii filmów Uwolnić orkę. Ta wzruszająca produkcja pokazuje piękno przyjaźni między chłopcem a dzikim zwierzęciem. Choć film ma happy end, historia naszego zwierzęcego bohatera niestety zakończyła się tragicznie. Ludzie przez wiele lat wykorzystywali Keiko do zabawiania publiczności, jednak mimo przysporzonych mu okrucieństw orka nadal do nich lgnęła, nawet po wypuszczeniu na wolność. Ulubieniec milionów zmarł po 26 latach w norweskiej zatoce Teknes po przebyciu zapalenia płuc. Smutny wydźwięk historii oraz ogrom miłości do Keiko przyciąga rok po roku tysiące turystów, którzy chcą uczcić pamięć tej przyjaznej i utalentowanej orki.

Å na Lofotach (Å i Lofoten) – Norwegia

Domki na Lofotach, źródło: unsplash.com, Marc Thunis

Naszym ostatnim przystankiem są Lofoty – archipelag wysepek na Morzu Norweskim, składający się z 6 większych i 2 mniejszych wysp. Zatrzymamy się na jednej z nich – Moskenesøya, dokładniej w malutkiej miejscowości Å. Mieści się ona na samym krańcu Lofotów, tak jak litera na krańcu alfabetu, którą ta mała wioska rybacka została ochrzczona. Za przyczyną tego faktu narodziła się tradycja podkradania tabliczki z nazwą przez turystów. Aby ukrócić ten proceder, mieszkańcy postanowili sprzedawać repliki w sklepach z pamiątkami. Ponadto miejscowość słynie z prześlicznych, krwistoczerwonych domków na palach. Przymiotnik „krwistoczerwony” nie jest tu wcale przesadą, ponieważ w dawnych czasach do ich impregnacji ludność używała krwi i tranu wielorybów.

Podsumowanie

Do zestawienia pokazującego najbardziej niesamowite miejsca Skandynawii wybrałam miejsca ciekawe i nietypowe. Te, których próżno szukać w większości podróżniczych przewodników czy na stronach z atrakcjami turystycznymi. Te miejsca Skandynawii kryją w sobie magię roztapiającą serca odwiedzających. A czy Wy macie swoje ulubione najbardziej niesamowite miejsca Skandynawii?

Artykuł Skandynawski sen, czyli najbardziej niesamowite miejsca Skandynawii pochodzi z serwisu Radosław Lewandowski.

(Kolejność jest przypadkowa).

Wikingowie (serial)

Wybór tej pozycji jest oczywisty. Dobrze wykonany serial, w którym główny bohater to Ragnar Lothbrok – wiking chcący wbrew innym plądrować nieznane tereny. W produkcji pojawia się dużo nieścisłości, ale warto obejrzeć ją dla klimatu, jaki twórcom udało się stworzyć. Niestety, po 3 sezonie Wikingowie stracili na jakości. Myślę jednak, że ze względu na pierwsze odcinki należy uwzględnić ich w tym przeglądzie.

Zdjęcie: filmweb.pl – kadr z serialu Wikingowie

Thor

Ten tytuł wydaje się kontrowersyjny, ponieważ nie opowiada o wikingach, lecz o ich bogach, chociaż nie oszukujmy się – całość raczej można podpiąć pod dobrą serię fantasy. Pełen humoru film rozbawi Was do łez, ale nie zabraknie też emocjonujących scen akcji.

Zdjęcie: filmweb.pl – kadr z filmu Thor

Valhalla: Mroczny wojownik

Jeśli szukacie filmu pełnego tajemnic oraz krwawych scen, to Valhalla jest stworzona dla Was. Wojownik trzymany w niewoli w końcu wydostaje się na wolność i razem z grupą chrześcijańskich rycerzy udaje w podróż do Ziemi Świętej. Co spotka go po drodze?

Zdjęcie: filmweb.pl – kadr z filmu Valhalla: Mroczny wojownik

Upadek królestwa (serial)

Jesteście ciekawi, co może się stać z dzieckiem zaadoptowanym przez wikingów? Jeśli tak, to ten serial powinien Was zainteresować. Nie ma w nim krwawych bitew czy latających kończyn, ale sama historia jest na tyle ciekawa, że gdy zaczniecie oglądać, nie będziecie mogli przestać. Cała fabuła powali Was na kolana!

Zdjęcie: filmweb.pl – kadr z serialu Upadek królestwa

Saga winlandzka

Tym razem anime na ekranie! Tak, dobrze widzicie, anime. Młody chłopak przysięga zemstę człowiekowi, który zabił jego ojca. Może fabuła sama w sobie nie powala, ale dla soundtracku czy kreski warto obejrzeć.

Zdjęcie: shinden.pl

Jak wytresować smoka

To propozycja dla najmłodszych. Animacja, w której główną rolę gra Czkawka, niezdarny młody wiking. Planuje zabić smoka, aby poprawić swój wizerunek w oczach plemienia. Jednak bohater jest zbyt wrażliwy i zaprzyjaźnia się ze Szczerbatkiem – skrzydlatym gadem, który zmieni losy wszystkich wikingów. Cała fabuła wygląda na tyle ciekawie, że dorosłym również się spodoba.

Zdjęcie: filmweb.pl – kadr z filmu Jak wytresować smoka

A co Wy myślicie o wyżej podanych tytułach? Która propozycja najbardziej Wam przypadła do gustu? Biografia Radosława Lewandowskiego – autora kilku książek o wikingach.

Artykuł Najlepsze filmy i seriale o Wikingach. Zobacz już teraz! pochodzi z serwisu Radosław Lewandowski.

Po części tak, po części nie. Wikingowie faktycznie lubili łupić, lecz ogólnie rzecz biorąc, w towarzystwie zachowywali się nad wyraz przyzwoicie. Ich wielkie podróże przyczyniły się do rozwoju i ucywilizowania niektórych obszarów, a osiągnięcia techniczne nadal zapierają dech w piersi.

Trzeba jednak zaznaczyć, że nie każdy człowiek północy był wikingiem. To określenie ściśle wiązało się z wojownikiem, który wyruszał w zamorskie wyprawy, aby podbijać nowe ziemie.

Wygląd zewnętrzny

Stereotypy oczywiście miały wpływ na postrzeganie prawdopodobnego ubioru wikingów. Wyobrażano ich sobie jako ludzi odzianych głównie w ciężkie, ciemnokolorowe materiały i stroniących od ozdób. Wiele źródeł historycznych donosi jednak, że Normanowie umiłowali sobie jasne, barwne, lekkie tkaniny, wstążki tudzież elementy wykorzystywane w celach dekoracyjnych. Mężczyźni nosili gęste, pokaźne brody oraz starannie splecione wąsy z wygolonymi policzkami. Najważniejsze jednak były długie i zadbane włosy.

Jeśli chodzi o kobiety, ubierały się w lniane koszule sięgające ziemi oraz jednomateriałową spódnicę, rozciętą z przodu, zamocowaną przy pomocy szelek z ozdobionymi klamrami przyczepionymi na wysokości piersi. W tym ubiorze zaszło wiele zmian po zderzeniu z kulturą chrześcijańską, która wykluczała tak wyzywające jak na tamte czasy stroje.

Społeczność

źródło: pixabay.com

Społeczeństwo wikingów dzieliło się na trzy grupy: niewolników, ludzi wolnych oraz zamożnych. Niewolnicy – zazwyczaj jeńcy wojenni – stanowili dużą część wspólnoty. Na ludzi wolnych składali się wszelcy kupcy, rzemieślnicy, chłopi, a także wojownicy. Wśród najmożniejszych można wyróżnić królów oraz wodzów zawdzięczających sławę i pieniądze przede wszystkim łupom wojennym. Po 1050 roku rządy w niektórych krajach Normandzkich przejęli władcy, co skutecznie zaczęło wypierać wolne wiece zwane tingami, na których każdy wolny mężczyzna miał prawo głosu.

Wydawać by się mogło, że w tak dawnych czasach kobiety miały niewiele do powiedzenia. Nic bardziej mylnego! Płeć piękna w kulturze wikingów szczyciła się zaskakująco dużą liczbą praw w porównaniu z całym światem w tamtym okresie. Normanki były niezależne. Podczas nieobecności mężów samodzielnie zajmowały się prowadzeniem gospodarstwa, a kiedy wyruszały razem z nimi na podboje, po walkach często pomagały w odbudowie obozów czy miast. Ponadto ich małżeństwa nie były aranżowane, same wybierały mężczyznę, z którym spędzą resztę życia. Gdy nie traktowano ich należycie, mogły ubiegać się o rozwód, co – jak na tamte czasy – zdarzało się rzadko. Mogły również dziedziczyć. Nadzwyczajne jest to, że wśród wojów można było odnaleźć wiele kobiet, co pokazuje, jak wiele swobody miały kobiety w tamtejszym społeczeństwie.

Co zawdzięczamy wikingom?

źródło: pixabay.com

Wikingowie rozwinęli handel w Europie, a po upadku Rzymu zaczęli przecierać nowe szlaki. Dzięki temu nowe rozwiązania technologiczne szybciej i łatwiej docierały w różne zakątki świata. Mimo że nie tylko Normanowie przyczynili się do tak intensywnego rozwoju, przypisuje się im znaczną część zasług. Byli dużo bardziej mobilni niż inne ludy, a ścieżka ich kontaktów sięgała wielu setek kilometrów, co znacznie ułatwiło popularyzację niektórych wynalazków. Można powiedzieć, że w pewien sposób zjednoczyło to Europę. Nie była ona tak silnie zintegrowana od złotego wieku cesarstwa.

Dzięki wikingom nastąpił szybszy rozwój niektórych regionów Anglii. Przyczynili się oni do większego ucywilizowania tamtych terenów.

Rozrywka

Choć uchodzili za groźnych i strasznych wojów, nie pogardzali dobrą zabawą. Wikingowie umiłowali sobie spędzanie wolnego czasu na świeżym powietrzu. Szczególnie lubili uprawiać sporty – wyścigi wioślarskie, łucznictwo czy zapasy. Ich codzienność wymagała dużej sprawności, lecz nie zajmowali się tylko rozwojem fizycznym. Podobno ich rozrywkę stanowiły również gry planszowe, w tym jedna podobna do współczesnych warcabów. Ponadto prowadzili bujne życie towarzyskie i uwielbiali wszelkiego rodzaju zabawy zakrapiane alkoholem.

Bogowie

źródło: pixabay.com

Bogate wierzenia oraz obrządki towarzyszyły wikingom przez lata. Mitologia nordycka to niezwykle ciekawy i rozbudowany temat. Można bez wahania stwierdzić, że jest bogata, barwna oraz złożona, lecz niewiele historii jej dotyczących się zachowało. Mamy tylko skrawek informacji i materiałów, które z biegiem lat po prostu znikały. Wiemy jednak, że wierzyli w bogów odpowiedzialnych za poszczególne zjawiska w przyrodzie i życiu codziennym. Czczono ich oraz składano im ofiary. Dzięki temu świat utrzymany był w równowadze, a także dostatku. Ważną rolę spełniali również szamani komunikujący się poprzez magię i czarnoksięstwo z bytami nadprzyrodzonymi.

Wszelkiego rodzaju obrządki przeprowadzał król, wódz lub wyznaczony człowiek na farmie osoby najważniejszej w okolicy. Oprócz zbiorowych rytuałów często kultywowano religię w poszczególnych domostwach w bardziej osobisty sposób. Często wierni mieli szczególne upodobania do określonych bogów, nie da się jednoznacznie stwierdzić, które z nich darzyli największą czcią.

Wielu z nas, za sprawą popkultury, znany jest Asgard zamieszkany przez Asów, czyli jednego z dwóch rodów bóstw. Rządzili oni światem po zwycięskiej walce i wygnaniu Wanów. Najwyższe miejsce w panteonie zajmował Odyn. Sprawował władzę nad wszystkim niczym król. Jego żona Frigg, bogini miłości, opiekowała się małżeństwami, patronowała również bogactwu. Jednym z ich synów był Thor, który trzymał pieczę nad piorunami i burzą.

Pochówek

źródło: pixabay.com

Mówiąc o wikingach, nie można zapomnieć o ich pochówkach, które w popkulturze przedstawia się w spektakularny sposób. Jak wyglądały naprawdę?

Najpopularniejszym sposobem chowania zmarłych było układanie ich na łodzi oraz podpalanie całości. Składano wtedy zmarłemu dary oraz ofiary zgodnie z jego statusem społecznym. Na powstałym po spaleniu kopcu układano kamienie i tworzono prowizoryczny nagrobek, który miał oznaczyć to niezwykłe miejsce. Jak w wielu dawnych religiach nieboszczyk otrzymywał pewnego rodzaju wyprawkę zapewniającą godne życie pozagrobowe. Niewolników wkładano do zwykłych dziur w ziemi, co miało zapobiec zmartwychwstaniu. Wierzono także, że mogli być oni przydatni i usługiwać swoim właścicielom w krainie zmarłych.

W stosie pogrzebowym bogatszych ludzi znajdowała się broń, sprzęt do jazdy konnej oraz narzędzia związane z profesją wykonywaną za życia, ewentualne przyrządy, aby zmarły mógł samodzielnie tworzyć rozmaite przedmioty. Wikingowie często jednak odchodzili od wielu zasad i swobodnie przyjmowali wpływy rozmaitych kultur. Stąd u Normanów na przykład w biżuterii pojawiły się krzyże.

Wpływom uległy również rozmaite rytuały związane z pochówkiem. Dlatego często w historycznych miejscach pogrzebów można odnaleźć ślady obrzędów chrześcijańskich oraz pogańskich. Śmierć przerażała wikingów. Wierzyli we wstawanie z grobu, zjawy i upiory, dlatego ważne było dla nich ostateczne pożegnanie się z nieboszczykami, stąd również wzięła się tradycja spalania zwłok na statku. Zmarły zostawał ponownie zabity, by nie wrócił do życia (można było również pozbawić go głowy lub wbić kołek w serce, co brzmi podobnie do podań o wampirach).

Brutalne tradycje

Istnieją materiały ukazujące pogrzeb jednego z wodzów wikingów jako rytuał pełen brutalności. Ibn Fadlān, świadek takiego obrządku, opisał wykorzystywanie młodej kobiety, która zdecydowała się umrzeć ze swoim panem. Nieboszczyk był zamożnym i wpływowym mężczyzną. Za sprawą aktów seksualnych miał nabrać sił przydatnych w zaświatach. Na koniec dziewczyna – złożona na łożu w łodzi, obok swojego pana – została brutalnie zabita, a całą konstrukcję podpalił najbliższy męski krewny wodza.

źródło: filmweb.pl

Jak już wyżej wspomniano, wikingowie wyróżniają się większą liczbą cech niż tylko groza, którą budzili wśród innych ludów, i bez dwóch zdań informacje zawarte w tekście są tylko wierzchołkiem góry lodowej. Jest to bardzo obszerny temat, napisanie o nim krótkiego artykułu, który opowiedziałby o wszystkich aspektach codziennego życia Normanów, graniczy z niemożliwością. W związku z tym zachęcam do zagłębiania się w świat ludów Północy, gdyż stanowi on niewątpliwie fascynujący obszar historyczny.

Źródła:

https://ciekawostkihistoryczne.pl/2019/01/26/najwieksze-zbrodnie-wikingow-czym-zasluzyli-sobie-na-opinie-najokrutniejszych-wojownikow-europy/

https://tytus.edu.pl/2019/02/26/palic-rabowac-i-handlowac-wikingowie-to-nie-tylko-wojownicy-i-lupiezcy/?gclid=Cj0KCQiAwf39BRCCARIsALXWETyRnssg5QF7gITe0qi2YQLI09n2274H2ZznxVPUuar1QRhLua4iFzEaAi8vEALw_wcB

https://www.unityline.pl/blog/blog/2013/07/09/szalona-radosc-wikinga/

https://elizjon.pl/wikingowie-ich-wierzenia/

https://kopalniawiedzy.pl/wikingowie-Annika-Larsson-archeolog-stroj-garderoba-chrzescijanstwo,4345

Artykuł Wikingowie – jacy byli naprawdę? pochodzi z serwisu Radosław Lewandowski.